Από που ξεκινάμε;
Αφήνουμε τον έξω κόσμο για λίγο, μπαίνουμε στην αίθουσα και στηρίζουμε το σώμα μας στην καθιστή στάση του διαλογισμού. Στηρίζουμε για λίγο την σπονδυλική στήλη σε κάθετη ευθεία, και προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή με την αναπνοή μας.
Ίσως τότε είναι η στιγμή που ξεκινούν όλα, ίσως τότε αφήνουμε πραγματικά τα πάντα για να αναζητήσουμε πως είμαστε εκείνη τη δεδομένη στγμή στο παρόν, ενώ παράλληλα συμβαίνουν τα εξής ερωτήματα στο ασυνείδητο μας :
- ποιος είμαι
- από που έρχομαι
- προς τα που πηγαίνω
- τι είναι εδώ που βρίσκομαι
Κάπως αποφασισμένοι λοιπόν, ξεκινάμε από το σημείο της στροφής προς τον εαυτό μας. Κάνουμε μια παύση από όλους και όλα, κάθε ρόλος εξαφανίζεται και αποκτούμε πρόσβαση στην πνευματική μας πύλη, εκεί περνάμε σε μια διάσταση που τρέφεται με στοχασμό και αγάπη.
Η ιστορία της γιόγκα έχει πολλά σημεία αφάνειας και αβεβαιότητας λόγω της προφορικής μετάδοσης των ιερών κειμένων και της μυστικής φύσης των διδασκαλιών της.
Τα πρώτα γραπτά για τη γιόγκα μεταγράφηκαν σε φύλλα φοίνικα που γρήγορα καταστράφηκαν ή χάθηκαν. Η ανάπτυξη της γιόγκα μπορεί να εντοπιστεί πριν από περισσότερα από 5.000 χρόνια, αλλά ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι η γιόγκα μπορεί να είναι έως και 10.000 ετών.
Η μακρά πλούσια ιστορία της γιόγκα μπορεί να χωριστεί σε τέσσερις κύριες περιόδους:
1. Προ-κλασική
Οι απαρχές της γιόγκα αναπτύχθηκαν από τον πολιτισμό Indus-Sarasvati στη Βόρεια Ινδία πριν από περισσότερα από 5.000 χρόνια. Η λέξη yoga αναφέρθηκε για πρώτη φορά στα παλαιότερα ιερά κείμενα στη Rig Veda.
Οι Βέδες ήταν μια συλλογή κειμένων που περιείχαν τραγούδια, mantra και τελετουργίες που θα χρησιμοποιούσαν οι Brahman, οι Βεδικοί ιερείς. Η Γιόγκα βελτιώθηκε σιγά σιγά και αναπτύχθηκε από τους Brahman και τους Rishis (μυστικοί μάντες) που τεκμηρίωσαν τις πρακτικές και τις πεποιθήσεις τους στις Ουπανισάδες, ένα τεράστιο έργο που περιέχει πάνω από 200 γραφές.
Η πιο γνωστή από τις γραφές είναι η Bhagavad-Gîtâ, που συντάθηκε γύρω στο 500 π.Χ.
Οι Ουπανισάδες πήραν την ιδέα της τελετουργικής θυσίας από τις Βέδες και την εσωτερίκευσαν, διδάσκοντας τη θυσία του ‘εγώ’ μέσω της αυτογνωσίας, της δράσης (karma yoga) και της σοφίας (jnana yoga).
2.Κλασική
Στο προκλασικό στάδιο, η Γιόγκα δεν ήταν παρά ένα συνονθύλευμα διαφόρων ιδεών, πεποιθήσεων και τεχνικών που συχνά έρχονται σε σύγκρουση και αντιφάσκουν μεταξύ τους χωρίς να βγαίνει κάποιο ουσιαστικό νόημα.
Η Κλασική περίοδος ορίζεται από την εμφάνιση του Yoga-Sûtras του Patanjali,
την πρώτη συστηματική ‘παρουσίαση’ της γιόγκα.
Γραμμένο κάπου στον δεύτερο αιώνα, αυτό το κείμενο περιγράφει το μονοπάτι της RAJA YOGA, που συχνά αποκαλείται «βασιλική γιόγκα». Ο Πατάντζαλι οργάνωσε την πρακτική της γιόγκα σε ένα «μονοπάτι με οκτώ σκέλη» που περιείχε τα βήματα και τα στάδια για την απόκτηση του samadhi ή αλλιώς της φώτισης.
Ο Patanjali θεωρείται συχνά ο πατέρας της γιόγκα και οι Yoga-Sûtras εξακολουθούν να επηρεάζουν έντονα τα περισσότερα στυλ της σύγχρονης Γιόγκα.
3. Μετα-κλασική
Λίγους αιώνες μετά τον Patanjali, οι δάσκαλοι της γιόγκα δημιούργησαν ένα σύστημα πρακτικών που είχαν σχεδιαστεί για να αναζωογονούν το σώμα και να παρατείνουν τη ζωή.
Απέρριψαν τις διδασκαλίες των αρχαίων Βεδών και αγκάλιασαν το φυσικό σώμα ως το μέσο για να επιτύχουν τη φώτιση. Ανέπτυξαν την Tantra, με ριζικές τεχνικές για να καθαρίσουν το σώμα και το μυαλό για να σπάσουν τους κόμπους που μας δένουν με τη φυσική μας ύπαρξη.
Αυτή η εξερεύνηση των σωματικών-πνευματικών συνδέσεων και των σωματοκεντρικών πρακτικών οδήγησε στη δημιουργία αυτού που σκεφτόμαστε κυρίως για τη γιόγκα στη Δύση: τη Hatha Yoga.
4. Σύγχρονη
Στα τέλη του 1800 και στις αρχές του 1900, οι δάσκαλοι της γιόγκα άρχισαν να ταξιδεύουν στη Δύση, προσελκύοντας την προσοχή νέων ακόλουθων.
Αυτό ξεκίνησε στο Κοινοβούλιο των Θρησκειών του 1893 στο Σικάγο, όταν ο Swami Vivekananda εντυπωσίασε τους παρευρισκόμενους με τις διαλέξεις του για τη Γιόγκα και την οικουμενικότητα των θρησκειών του κόσμου.
Στις δεκαετίες του 1920 και του 1930, η Χάθα Γιόγκα προωθήθηκε έντονα στην Ινδία με το έργο των Τ. Krishnamacharya, Swami Sivananda και άλλων yogi που εξασκούσαν τη Hatha Yoga.
Ο Krishnamacharya άνοιξε την πρώτη σχολή Hatha Yoga στο Mysore το 1924 ενώ το 1936 ο Sivananda ίδρυσε τo Divine Life Society στις όχθες του ιερού ποταμού Γάγγη.
Ο Krishnamacharya δημιούργησε τρεις μαθητές που θα συνέχιζαν την κληρονομιά του και θα αύξαναν τη δημοτικότητα της Hatha Yoga:
τον B.K.S. Iyengar,
τον T.K.V. Desikachar και
τον Pattabhi Jois
Ο Sivananda εκτός από τις διδασκαλίες του ήταν και παραγωγικός συγγραφέας, άφησε πάνω από 200 βιβλία για τη γιόγκα και ίδρυσε 9 ashram (ησυχαστήρια) αλλά και πολλά κέντρα Γιόγκα σε όλο τον κόσμο. Μαθητές που συνέχισαν το έργο του στην Δύση ήταν ο Swami Satyananda και ο Swami Satchidananda.
Η εισαγωγή της Γιόγκα στη Δύση συνεχίστηκε σταδιακά έως ότου η Indra Devi ως πρώτη γυναίκα δασκάλα, άνοιξε στούντιο Γιόγκα στο Χόλιγουντ το 1947.
Από τότε, πολλοί περισσότεροι δυτικοί και Ινδοί δάσκαλοι έχουν γίνει πρωτοπόροι, εκλαϊκεύοντας τη hatha yoga και αποκτώντας εκατομμύρια οπαδούς.
Είναι αλήθεια πως η Hatha Yoga σήμερα έχει προσαρμοστεί στον Δυτικό κόσμο, πλέον σε πολλές διαφορετικές σχολές δίνεται έμφαση σε διαφορετικές πτυχές της πρακτικής της Γιόγκα με έντονη την εστίαση στα σωματικα οφέλη των asana. Οι ρίζες της πρακτικής όμως βρίσκονται στη φιλοσοφία και η φιλοσοφία δεν είναι απλώς λόγια αλλά και δράσεις που ενώνουν όλους εμάς σε ένα συλλογικό ασυνείδητο που προσπαθεί να γίνει αντιληπτό, κάποιες μικρές στιγμές απελευθέρωσης από το ‘εγώ’ μας και την υλική μας φύση.
Αυτές τις λίγες στιγμές είναι που βιώνουμε την κατάσταση της ενοποίησης των επιπέδων, ή αλλιώς το yoga, και μέσω της άσκησης στο διαλογισμό καταφέρνουμε να αγγίξουμε και την παράδοση στο σήμερα, με έναν δικό μας τρόπο.